Soğuk havalar başladığında dudaklar ilk etkilenen yerlerden biridir. Kuruyan, pullanan, bazen de kanayan dudaklar hem acı verir hem de makyajın üzerinde güzel durmamasına neden olur. Dudak çatlaması neden olur, nasıl geçer? Bu yazıda çatlak dudakların en yaygın nedenlerini, evde uygulayabileceğiniz basit bakım adımlarını ve hangi durumda doktora görünmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Dudaklar neden bu kadar çabuk kurur?
Dudak derisi vücudun diğer bölgelerine göre çok daha incedir ve yağ bezi içermez. Bu yüzden nemini kendi kendine koruyamaz. Soğuk, rüzgâr ve kuru hava dudaklardaki nemi hızla alır; dudaklar önce gerilir, sonra pullanır ve çatlar.
Dudak çatlamasının yaygın nedenleri
- Soğuk ve kuru hava: Kış aylarında dışarıdaki soğuk ve rüzgâr, içerideki kaloriferin kurutan havası dudakları zorlar.
- Dudak yalamak: Kuruyan dudağı yalamak anlık rahatlama sağlar ama tükürük buharlaşırken dudaktaki nemi de alır. Kuruluk giderek artar.
- Yetersiz sıvı alımı: Kışın susuzluk hissi azaldığı için daha az su içeriz. Vücudun susuz kalması dudaklara da yansır.
- Güneş: Kışın da güneş ışığı dudakları yıpratır; özellikle karda ve yüksek rakımda etkisi artar.
- Ağızdan nefes almak: Burun tıkanıklığı ya da uyku sırasında ağızdan nefes almak dudakları kurutur.
- Tahriş eden ürünler: Bazı rujlar, diş macunları ya da mentol, kafur ve yoğun parfüm içeren dudak bakım ürünleri hassas dudaklarda tahrişe yol açabilir.
- Bazı ilaçlar: Akne tedavisinde kullanılan retinoid içerikli ilaçlar gibi bazı ilaçlar dudak kuruluğunu belirgin şekilde artırır.
- Beslenme eksiklikleri: B vitamini ve demir eksikliği özellikle dudak kenarlarındaki çatlaklarla ilişkilendirilebilir.
Dudak kenarındaki çatlaklar farklı olabilir
Dudakların birleştiği ağız köşelerindeki kızarık ve acıyan çatlaklara tıpta angular şeilit denir. Ağız köşesinde biriken tükürük, bu bölgede mantar ya da bakteri üremesine zemin hazırlayabilir. Diş protezi kullananlarda, diyabet hastalarında ve vitamin eksikliği olanlarda daha sık görülür. Evde bakımla birkaç gün içinde düzelmiyorsa bir hekime görünmek gerekir; çünkü tedavisi için mantar ya da bakteri kremleri gerekebilir.
Çatlak dudaklar nasıl geçer? Evde bakım adımları
1. Koruyucu bir dudak balmı kullanın
Vazelin (petrolatum), balmumu, shea yağı ya da lanolin içeren balmlar dudak yüzeyinde koruyucu bir tabaka oluşturur ve nem kaybını azaltır. Gün içinde sık sık, özellikle dışarı çıkmadan önce sürün.
2. Gece kalın bir tabaka sürün
Yatmadan önce dudaklarınıza kalın bir kat balm ya da vazelin sürün. Gece boyunca dudaklar onarılırken nem de korunur.
3. Dudaklarınızı yalamayın, derileri koparmayın
Kalkan deriyi dişle ya da elle koparmak yarayı derinleştirir ve kanamaya yol açabilir. Deriler balm sayesinde kendiliğinden yumuşayıp dökülecektir.
4. Güneş koruyuculu ürün seçin
Gündüz kullandığınız dudak balmının SPF içermesi, kış güneşine karşı da dudakları korur.
5. Bol su için ve ortamı nemlendirin
Gün boyunca yeterli su için. Kaloriferli odalarda bir hava nemlendirici kullanmak ya da kalorifer üzerine su dolu bir kap koymak havadaki nemi artırır.
6. Tahriş eden içeriklerden uzak durun
Dudaklarınız çatlakken mentol, kafur, okaliptüs, yoğun parfüm ve salisilik asit içeren ürünler yanma ve tahrişi artırabilir. Mat ve uzun süre kalıcı rujlar da dudakları kurutabilir; bu dönemde nemlendirici formüllü rujları tercih edin.
7. Peeling için dudakların iyileşmesini bekleyin
Dudaklarınızda açık çatlak ya da yara varken peeling yapmayın. Kuruluk geçtikten sonra haftada bir, çok nazikçe uygulanan bir şeker ve bal karışımı kalan ölü derileri temizleyebilir.
Evde dudak bakımı için doğal öneriler
Bal, nem tutucu özelliğiyle bilinir; dudaklara ince bir tabaka sürüp birkaç dakika bekletebilirsiniz. Hindistan cevizi yağı ve zeytinyağı da dudakları yumuşatmaya yardımcı olabilir. Ancak bu yağlar dudakta uzun süre kalmadığı için, koruyucu bir tabaka oluşturan balm ya da vazelinle birlikte kullanıldığında daha etkili olur. Limon ya da sirke gibi asitli malzemeleri çatlak dudaklara sürmeyin; yanma ve tahriş yapar.
Ne zaman doktora gitmeli?
Düzenli bakıma rağmen iki üç hafta içinde düzelmeyen dudak çatlakları, şu belirtilerle birlikte görülüyorsa bir dermatoloğa ya da aile hekiminize başvurun:
- Kabuklanan, sulanan ya da iyileşmeyen yaralar
- Dudakta şişlik, yoğun kızarıklık ya da kaşıntı
- Ağız köşelerinde geçmeyen çatlaklar
- Uçuk benzeri kabarcıklar
- Dudak renginde ya da yüzeyinde kalıcı bir değişiklik
Bu belirtiler alerji, enfeksiyon ya da tedavi gerektiren başka bir cilt sorununa işaret edebilir.
Sık sorulan sorular
Dudak çatlağı ne kadar sürede geçer?
Basit kuruluğa bağlı çatlaklar, düzenli balm kullanımı ve dudak yalamayı bırakmakla genellikle birkaç gün ile bir hafta içinde belirgin şekilde düzelir.
Vazelin dudak çatlağına iyi gelir mi?
Evet. Vazelin nemi içeride tutan bir bariyer oluşturur ve çatlak dudaklar için en sık önerilen ürünlerdendir. Özellikle gece kalın bir tabaka halinde kullanmak işe yarar.
Dudak çatlaması vitamin eksikliği belirtisi mi?
Çoğu dudak çatlağı soğuk ve kuru havadan kaynaklanır. Ancak sık tekrarlayan ya da ağız köşelerinde geçmeyen çatlaklar B vitamini veya demir eksikliğiyle ilişkili olabilir. Bunu anlamak için kendi kendinize takviye almak yerine hekiminize kan tahlili yaptırmanız daha doğru olur.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hekim görüşünün yerini tutmaz. Geçmeyen şikâyetlerinizde bir sağlık uzmanına danışın.
