Kışın Saç Neden Daha Çok Dökülür? Mevsimsel Saç Dökülmesi Ne Zaman Geçer

6 dk okuma

Tarakta, yastıkta ya da duş giderinde biriken saçlar kışın birçok kadını endişelendirir. Oysa kışın saç dökülmesi çoğu zaman geçicidir ve sanıldığı kadar “mevsimden” kaynaklanmaz: Araştırmalar dökülmenin daha çok yaz sonu ve sonbaharda arttığını gösteriyor. Kışın fark ettiğiniz dökülme sonbahar dökülmesinin devamı, birkaç ay önce geçirdiğiniz bir hastalık ya da kuruluğa bağlı kırılma olabilir. Aşağıda normal dökülmeyi nasıl ayırt edeceğinizi, ne zaman geçmesini bekleyebileceğinizi ve hangi durumda dermatoloğa gitmeniz gerektiğini bulabilirsiniz.

Günde kaç tel saç dökülmesi normal?

Amerikan Dermatoloji Akademisi’ne (AAD) göre günde yaklaşık 50–100 tel saç dökülmesi normaldir. Saç telleri sürekli bir döngü içinde yenilenir; her gün bir kısmı dinlenme evresini tamamlayıp düşer, yerine yenisi çıkar. Saçınızı birkaç gün yıkamadıysanız, bu sürede gevşeyen teller ilk yıkamada bir arada döküleceği için olduğundan fazla görünebilir.

Dermatologlar dökülmenin gerçekten artıp artmadığını anlamak için “çekme testi” yapar: 25–50 tellik bir tutam kökten uca doğru hafifçe çekilir. Normalde elde 1–2 tel kalır; aktif dökülme döneminde bu sayı 10–15’e çıkabilir. Bu testi kendiniz sert biçimde yapmayın; şüpheniz varsa muayenede istenebilir.

Dökülme mi, kırılma mı?

İşaretKökten dökülmeKırılma
Telin ucuUcunda küçük, açık renkli bir kök (topuz) olurKök yoktur; tel ortadan kopmuştur
Tel uzunluğuGenellikle tam boyKısa, farklı uzunlukta parçalar
Sık görülen nedenHastalık, stres, doğum, beslenme, hormonlarKuruluk, sıcak araçlar, sert tarama, sürtünme, kimyasal işlemler
Ne yapmalı?Tetikleyiciyi bulmak, gerekirse doktora gitmekSaç bakım alışkanlıklarını değiştirmek

Saç dökülmesinin gerçekten bir mevsimi var mı?

Bu konudaki en kapsamlı çalışmalardan biri Zürih Üniversitesi Hastanesi’nden. Saç dökülmesi şikâyetiyle başvuran ama hastalığı ya da saç döktüren bir ilaç kullanımı olmayan 823 kadının 6 yıllık kayıtları incelendi. Dinlenme (telojen) evresindeki saçların oranı yazın en yüksek, ilkbaharda ikinci ve daha küçük bir tepe noktasındaydı; en düşük oran ise kış sonunda görüldü.

Gün batımında örgü bereli kadın

Telojen evresi yaklaşık 2–3 ay sürer ve bu sürenin sonunda tel düşer. Yani yazın dinlenmeye geçen saçların bir kısmı yaz sonu ve sonbaharda dökülür. Johns Hopkins Üniversitesi’nden araştırmacıların 2017’de British Journal of Dermatology‘de yayımladığı ve 8 ülkenin 2004–2016 Google arama verilerini inceleyen çalışma da saç dökülmesiyle ilgili ilginin yaz ve sonbaharda arttığını buldu. Araştırmacılar bu mevsimselliğin nedeninin henüz bilinmediğini vurguluyor.

Kısacası, mevsimsel dökülme gerçek ama abartılmaması gereken bir durum. Kasım ve aralıkta fark ettiğiniz dökülme sonbahar döneminin devamı olabilir; şubat ya da mart gibi kış sonunda belirgin bir artış varsa nedenini mevsim dışında aramak daha doğru olur.

Kışın dökülmeyi artırabilecek ya da artmış gibi gösteren nedenler

Birkaç ay önce geçirilen hastalık ya da yüksek ateş

Yüksek ateş, ağır bir enfeksiyon ya da ameliyat saç köklerinin bir kısmını aynı anda dinlenme evresine iter. Dökülme ise tetikleyiciden genellikle 2–3 ay sonra başlar. Aralıkta ateşli bir grip geçirdiyseniz, şubat-mart civarında yoğun dökülme yaşamanız bu yüzden şaşırtıcı değildir. Tıpta buna telojen effluvium denir ve çoğunlukla geçicidir.

Stres, hızlı kilo kaybı ve sıkı diyetler

AAD, yoğun stresi ve yaklaşık 9 kilo ya da daha fazla kilo kaybını aşırı dökülmenin sık tetikleyicileri arasında sayıyor. Yeni yıl öncesi başlanan çok düşük kalorili ya da proteinden fakir diyetler de saç dökülmesini tetikleyebilir.

Demir eksikliği ve tiroid sorunları

Demir ve çinko eksikliği ile tiroid bezinin az ya da fazla çalışması yaygın dökülmenin bilinen nedenlerindendir. Bu nedenler mevsimden bağımsızdır ve çoğu zaman kendiliğinden geçmez; ancak kan tahliliyle anlaşılabilir. Yoğun adet kanaması olan kadınlarda demir eksikliğini akılda tutmak gerekir.

Doğum ve doğum kontrol hapını bırakmak

Doğumdan sonraki dökülme genellikle ikinci ayda başlar ve dördüncü ay civarında en yoğun hâline ulaşır. Doğum kontrol hapını bırakmak da benzer bir dökülmeyi tetikleyebilir. Bu dönemi doğum sonrası saç dökülmesi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kuruluk, sıcak araçlar ve sürtünme

Kışın kapalı ve ısıtılan ortamlar saçı kurutabilir; kuru saç daha kolay kırılır ve elektriklenir. Fön makinesi ve maşanın daha sık kullanılması, saçı havluyla sertçe ovmak ve sıkı toplanan saç modelleri de kırılmayı artırır. Bu teller kökten dökülmez ama tarakta “dökülme” gibi görünür.

Bere ile ilgili endişeye gelince: Normal bir berenin saçı kökünden döktüğünü gösteren bir kanıt yok. Ancak saç derisini sürekli sıkan ve aynı noktaya sürten çok dar bir bere ya da bant, uzun vadede o bölgede incelmeye yol açabilir. Rahat, temiz ve saçı sıkmayan bir bere tercih etmeniz yeterli.

Mevsimsel saç dökülmesi ne zaman geçer?

Tetikleyici ortadan kalktıktan sonra dökülme birkaç ay içinde azalır. Cleveland Clinic Journal of Medicine’da yayımlanan bir derlemeye ve AAD’nin bilgilerine göre süreç kabaca şöyle ilerler:

DönemNe olur?
Tetikleyiciden sonraki 2–3 ayDökülme başlar (hastalık, stres, doğum, diyet vb.)
6 aya kadarDökülme sürebilir, ardından yavaşlar
3–6 ayYeni çıkan kısa saçlar fark edilmeye başlar
6–9 ayÇoğu kişide saç normal dolgunluğuna döner
12–18 ayUzun saçlarda kaybedilen hacmin gözle görülür biçimde geri gelmesi bu kadar sürebilir

Stres ya da başka bir neden devam ediyorsa dökülme de uzar. Altı aydan uzun süren dökülme artık kronik kabul edilir ve mutlaka değerlendirilmelidir.

Kışın saçınızı korumak için yapabilecekleriniz

Kökten dökülmeyi bakım ürünleriyle durdurmak mümkün değildir; ama kırılmayı azaltmak ve saçı korumak sizin elinizde. AAD’nin önerilerinden derlediğimiz kontrol listesi:

  • Şampuanı yalnızca saç diplerine uygulayın; durulama suyu uçları zaten temizler.
  • Her yıkamadan sonra saç kremi kullanın.
  • Saçı havluyla ovmak yerine havluya sarıp suyunu emdirin.
  • Düz saçları yarı kuruyunca, kıvırcık saçları nemliyken geniş dişli tarakla tarayın; günde “100 kez fırçalama” bir efsanedir.
  • Fön ve maşayı mümkünse haftada bir ya da daha seyrek, en düşük ısı ayarında ve kısa süre kullanın.
  • Saçınızı gevşek toplayın, kaplı tokalar kullanın.
  • Boya, perma, düzleştirme gibi işlemleri kışın daha seyrek yaptırın (AAD rötuşlar arasında 8–10 hafta veya daha uzun süre öneriyor) ve aynı gün birden fazla işlem yaptırmayın.
  • Çok sıcak yerine ılık suyla yıkayın; sıcak su saç derisini kurutabilir.
  • Dengeli beslenin, yeterli protein alın. Takviyeye başlamadan önce kan tahliliyle bir eksikliğiniz olup olmadığını öğrenin.

Kışın saç bakımıyla ilgili daha fazla öneri için kış aylarında saç bakımı rehberimize, kabaran ve elektriklenen saçlar içinse saç elektriklenmesi nasıl geçer yazımıza bakabilirsiniz.

Ne zaman dermatoloğa gitmeli?

Dökülmeniz sizi endişelendiriyorsa bir dermatolog bunun geçici bir dökülme mi, kalıcı bir saç kaybı mı olduğunu ayırt edebilir; erken başlanan tedavi genellikle daha iyi sonuç verir. Şu durumlarda beklemeyin:

  • Yuvarlak ya da yama şeklinde kel alanlar oluştuysa veya bir-iki gün içinde açılan bir bölge fark ettiyseniz
  • Saçınız taradığınızda ya da yıkadığınızda tutam tutam dökülüyorsa
  • Saç derisinde kaşıntı, yanma, hassasiyet, kızarıklık, pullanma ya da akıntılı yaralar varsa
  • Kaş, kirpik ya da vücut kıllarınız da dökülüyorsa
  • Saç ayrım çizginiz genişliyor, at kuyruğunuz belirgin biçimde inceliyorsa ya da alın çizginiz geriye çekiliyorsa
  • Dökülme altı aydan uzun sürüyorsa
  • Dökülme yeni başladığınız bir ilaçtan birkaç ay sonra başladıysa (ilacı doktorunuza danışmadan bırakmayın)
  • Dökülmeyle birlikte halsizlik ya da açıklanamayan kilo değişimi gibi başka şikâyetleriniz varsa

Kadınlarda saç kaybının diğer nedenleri ve tedavi seçenekleri için kadınlarda saç dökülmesi yazımızı okuyabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Saç dökülmesi için hangi tahliller yapılır?

Hangi tahlillerin gerekli olduğuna doktorunuz karar verir. Yaygın dökülmede sık istenenler arasında tam kan sayımı, demir depolarını gösteren ferritin, tiroid hormonları (TSH ve T4) ve çinko bulunur. Gerekirse karaciğer ve böbrek fonksiyonlarına ya da hormonlara da bakılır.

Saçı kısa kestirmek dökülmeyi azaltır mı?

Kökten dökülmeyi azaltmaz, çünkü dökülme saçın uçlarında değil kökünde başlar. Ancak kırılmış ve yıpranmış uçları almak saçın daha dolgun görünmesini sağlar; kısa saç tarakta da daha az birikmiş görünür.

Mevsimsel dökülmede dökülen saçlar geri çıkar mı?

Evet; telojen dökülmede saç kökü zarar görmez, bu yüzden dökülen telin yerine yenisi çıkar. Yeni çıkan kısa saçları genellikle birkaç ay içinde fark etmeye başlarsınız. Kel alanlar oluşuyor ya da saç derisinde iz, yara görülüyorsa durum farklıdır ve muayene gerekir.

Kaynaklar

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili sorularda doktorunuza danışın.

Tuğba Yenice
Tuğba Yenice
Tuğba Yenice, güzellik, kişisel gelişim ve moda konularında yazıyor. Yazılarında adım adım anlatımı ve okurun kendi tarzını bulmasına yardımcı olmayı öne çıkarıyor.

İLGİLİ YAZILAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

SON YAZILAR