Afife Jale Kimdir? Sahneye Çıkan İlk Müslüman Türk Kadın Oyuncu

2 dk okuma

Afife Jale, sahneye çıkan ilk Müslüman Türk kadın tiyatro oyuncusudur. 1902’de İstanbul’un Kadıköy semtinde doğdu. 22 Nisan 1920’de Kadıköy’deki Apollon Tiyatrosu’nda Hüseyin Suat’ın Yamalar oyununda Emel rolüyle sahneye çıktı. O yıllarda Müslüman kadınların sahneye çıkması yasaktı.

Bu yüzden 1921’de Darülbedayi’den çıkarıldı. Kısa ve zor bir hayat yaşadı; 24 Temmuz 1941’de 39 yaşında İstanbul’da öldü. 1997’den beri onun adını taşıyan Afife Tiyatro Ödülleri veriliyor.

Tam adıAfife Jale
Doğum1902, Kadıköy, İstanbul
Ölüm24 Temmuz 1941, İstanbul
MesleğiTiyatro oyuncusu
En bilinen yönüSahneye çıkan ilk Müslüman Türk kadın oyuncu

10 Kasım 1918: Darülbedayi

Darülbedayi, bugünkü İstanbul Şehir Tiyatroları’nın temelidir. Cumhuriyet Pazar’da yayımlanan bir yazıya göre Afife, 10 Kasım 1918’de Darülbedayi’ye kabul edildi. Aynı gün Behire, Memduha, Beyza ve Refika adlı kadınlar da kabul edilmişti.

22 Nisan 1920: Yamalar

Hürriyet Daily News’te yayımlanan Anadolu Ajansı haberine göre 22 Nisan 1920’de Kadıköy’deki Apollon Tiyatrosu’nda Hüseyin Suat’ın Yamalar oyununda sahneye çıktı. bianet’e göre bu rolü takma bir adla oynadı.

Bu temsil, bir Müslüman Türk kadınının Türkiye’de profesyonel olarak tiyatro sahnesinde yer aldığı ilk oyun olarak kabul edilir.

1921: Polis baskını ve kovulma

Afife sahneye çıkmayı sürdürdü. Cumhuriyet Pazar’daki yazıya göre Mart 1921’de polis, Tatlı Sır oyununun temsili sırasında onu gözaltına almak istedi. Afife kaçtı ama Kadıköy İskelesi’nde yakalandı; oyuncular Behzat Butak ile Ahmet Muvahhit’in araya girmesiyle serbest bırakıldı.

8 Mart 1921’de Şehremaneti, Darülbedayi’nin yönetiminden Afife’nin kadrodan çıkarılmasını istedi ve bu talep kabul edildi. Hürriyet Daily News’e göre İçişleri Bakanlığı’nın bir genelgesi Müslüman kadınların sahneye çıkmasını yasaklıyordu. bianet, Müslüman Türk kadınlarına yönelik tiyatro yasağının 1923’te kaldırıldığını yazıyor.

Baş ağrıları ve morfin

Afife Jale yıllarca şiddetli baş ağrıları çekti. Tedavi için verilen morfine bağımlı hâle geldi ve bu durum hem kariyerini hem de özel hayatını etkiledi.

Selahattin Pınar

1928’de besteci Selahattin Pınar ile tanıştı ve 1929’da evlendiler. Pınar, onu bağımlılıktan kurtarmaya çalıştı ama başaramadı; onun için şarkılar besteledi. Cumhuriyet Pazar’a göre Afife, Pınar’a zarar verdiğini düşündüğü için boşanmayı tercih etti. 1935’te ayrıldılar.

Bakırköy’de son yıllar

Son yıllarını yoksulluk içinde geçirdi. Tedavi için Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’ne yatırıldı ve 24 Temmuz 1941’de orada öldü. 39 yaşındaydı.

Cumhuriyet gazetesi o günlerde cenazesinin neredeyse kimsesiz kaldırıldığını yazmıştı. Törene birkaç oyuncu ve gazeteci katıldı. Kazlıçeşme Mezarlığı’na gömüldüğü biliniyor ama mezarının bugün nerede olduğu bilinmiyor.

Afife Tiyatro Ödülleri

Afife Jale’nin adı bugün bir tiyatro ödülünde yaşıyor. Hürriyet Daily News’e göre Afife Tiyatro Ödülleri 1997’den beri Yapı Kredi tarafından onun anısına düzenleniyor.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında başka alanlarda ilk olan kadınlar için Türkiye’nin ilk kadın avukatı Süreyya Ağaoğlu’nun ve ilk kadın stüdyo fotoğrafçısı Maryam Şahinyan’ın hikâyelerine göz atabilirsiniz.

Kaynaklar

Hazal Güneş
Hazal Güneş
Hazal Güneş, anne-çocuk, sağlıklı yaşam ve kişisel gelişim konularında yazıyor. Ebeveynlerin aklındaki sorulara güvenilir kaynaklara dayanan, sakin ve anlaşılır yanıtlar vermeye özen gösteriyor.

İLGİLİ YAZILAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

SON YAZILAR