Türkan Akyol Kimdir? Türkiye’nin İlk Kadın Bakanı ve İlk Kadın Rektörü

3 dk okuma

Türkan Akyol, Türkiye’nin ilk kadın bakanıdır. Göğüs hastalıkları profesörüyken 1971’de Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı oldu. 1980’de Ankara Üniversitesi’nin rektörlüğüne seçilerek bu kez Türkiye’nin ilk kadın rektörü unvanını aldı.

1928’de İstanbul’da doğdu, 7 Eylül 2017’de Ankara’da 89 yaşında öldü. Hayatı boyunca hekimlikle siyaseti birlikte yürüttü; 1987’de İzmir milletvekili, 1990’ların başında da ikinci kez bakan oldu.

Tam adıTürkan Akyol
Doğum1928, İstanbul
Ölüm7 Eylül 2017, Ankara
MesleğiHekim (göğüs hastalıkları), akademisyen, siyasetçi
En bilinen yönüTürkiye’nin ilk kadın bakanı (1971) ve ilk kadın rektörü (1980)

Asker kızı, Erenköy Kız Lisesi mezunu

Doğum günü kaynaklarda farklı geçiyor: TRT Haber 12 Eylül 1928, Türk Toraks Derneği’nin anma yazısı ise 12 Ekim 1928 diyor. İkisinde de doğum yeri İstanbul.

Babası askerdi. Bu yüzden ilkokulu ve ortaokulu Anadolu’nun farklı şehirlerinde okudu. Liseyi İstanbul’da, Erenköy Kız Lisesi’nde bitirdi ve tıp eğitimi için Ankara’ya gitti.

Ankara Tıp’tan New York’a

1953’te Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. Aynı fakültenin Göğüs Hastalıkları bölümünde asistan olarak başladı ve 1956’da uzman oldu. 1964’te doçent, 1969’da profesör unvanını aldı.

Arada yurt dışında da çalıştı. Fransa ve Hollanda’da kısa süreli burslarla bulundu, 1959–1962 yılları arasında New York’taki Albert Einstein Tıp Fakültesi’nde solunum fizyolojisi üzerine çalıştı.

1955’te tıp fakültesinden arkadaşı Turhan Akyol ile evlendi. Evlilikleri 62 yıl sürdü, iki oğulları oldu.

Bilim insanı Türkan Akyol

Siyasi kimliği öne çıktığı için akademik yönü çoğu zaman geri planda kalır. 2024’te Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası’nda yayımlanan Ahmet Sezgin ve Serap Şahinoğlu’nun araştırması tam olarak bu boşluğa odaklanıyor.

Makaleye göre Akyol, 1980’e kadar yaklaşık 80 bilimsel yayın yapmıştı. Çalışmaları ağırlıklı olarak akciğer hastalıkları, solunum sorunları ve bronşit üzerineydi. En çok yayın yaptığı dergi Tüberküloz ve Toraks’tı. Yazarlar onu akciğer hastalıkları ve tüberküloz alanında uzmanlaşmış bir hekim olarak tanımlıyor ve erkeklerin ağırlıkta olduğu alanlarda toplumsal cinsiyet eşitliğini gündemde tuttuğunu vurguluyor.

1971: Türkiye’nin ilk kadın bakanı

1971’de, meclis dışından atanan bakanlardan biri olarak Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’na getirildi. Bu görevle Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın bakanı oldu.

Bakanlığı uzun sürmedi. Meclis dışından gelen diğer 10 bakanla birlikte istifa etti ve üniversitedeki kliniğine döndü. Türk Toraks Derneği’nin anma yazısı istifa yılını 1972 olarak veriyor.

Kadınların tıp alanındaki ilk adımlarını merak ediyorsanız, Cumhuriyet döneminin ilk kadın Türk doktoru Safiye Ali’nin hikâyesine de göz atabilirsiniz.

1980: İlk kadın rektör

1980’de Ankara Üniversitesi’nin rektörlüğüne seçildi ve atandı. Türkiye’de seçimle göreve gelen ilk kadın rektör oldu. Ama bu görev de kısa sürdü: aynı yıl yaşanan askerî darbenin ardından rektörlükten istifa etti.

Sosyal demokrat siyasetçi

1983’te Sosyal Demokrat Parti’ye üye olarak aktif siyasete girdi. 1987 seçimlerinde Sosyaldemokrat Halkçı Parti’den İzmir milletvekili seçildi ve 18. Dönem’de mecliste yer aldı.

1990’ların başında ikinci kez bakan oldu. Bu kez Devlet Bakanı olarak kadın ve çocuktan sorumluydu; görevin başlangıç yılı kaynaklarda 1992 ya da 1993 olarak geçiyor. Uluslararası alanda da çalıştı: Dünya Sağlık Örgütü Avrupa’nın onursal üyeliğine ve Sosyalist Enternasyonal Kadınlar kolunun başkan yardımcılığına getirildi.

Ölümü

Türkan Akyol, bir süre tedavi gördüğü Hacettepe Üniversitesi Hastanesi’nde 7 Eylül 2017’de 89 yaşında öldü. Cenazesi Ankara’da Maltepe Camii’nde kılınan namazın ardından Karşıyaka Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Kadınların bugün siyasette ne kadar temsil edildiğini merak ediyorsanız siyasette kadınlara dair verileri derlediğimiz yazıya bakabilirsiniz.

Kaynaklar

Sevgi Yüce
Sevgi Yüce
Sevgi Yüce, sağlıklı yaşam, moda ve yaşam üzerine yazıyor. Beslenme, ev düzeni ve stil konularında okurlara pratik, uygulanabilir öneriler sunmayı amaçlıyor.

İLGİLİ YAZILAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

SON YAZILAR