Grace Hopper, bilgisayar programlamanın öncülerinden biri olan Amerikalı matematikçi ve ABD Donanması amiralidir. 9 Aralık 1906’da New York’ta doğdu. İkinci Dünya Savaşı sırasında Harvard’da ilk büyük ölçekli bilgisayarlardan Mark I’i programladı, 1950’lerin başında ilk derleyiciyi geliştirdi ve COBOL dilinin ortaya çıkışında rol oynadı.
Donanmadan 79 yaşında, ülkesinin en yaşlı aktif subayı olarak emekli oldu. 1 Ocak 1992’de öldü ve Arlington Ulusal Mezarlığı’na askerî törenle gömüldü.
| Tam adı | Grace Brewster Murray Hopper |
| Doğum | 9 Aralık 1906, New York, ABD |
| Ölüm | 1 Ocak 1992 |
| Mesleği | Matematikçi, bilgisayar bilimci, deniz subayı |
| Rütbesi | Tuğamiral (rear admiral) |
| En bilinen yönü | İlk derleyici (A-0) ve COBOL’a giden yol |
Vassar ve Yale yılları
Hopper, 1928’de Vassar College’dan matematik ve fizik diplomasıyla mezun oldu. Yale Üniversitesi’nin hazırladığı biyografiye göre 1930’da Yale’de matematik yüksek lisansını, 1934’te de matematik doktorasını tamamladı. Ardından Vassar’da ders verdi.
1943: Donanmaya giriş
İkinci Dünya Savaşı sürerken Hopper orduya katılmak istedi. Bunun için özel bir muafiyet izni gerekiyordu; izni aldıktan sonra Aralık 1943’te Deniz Yedek Kuvvetleri’nin kadın birimine katıldı ve Smith College’daki kadın subay okulunda 60 günlük yoğun bir eğitimden geçti.
Teğmen olarak mezun olunca Temmuz 1944’te Harvard Üniversitesi’ndeki hesaplama projesine gönderildi. Burada ilk büyük bilgisayarlardan Mark I’i programlamayı öğrendi.
Harvard’da Mark I, Mark II ve Mark III
1946’da Vassar’daki görevinden ayrıldı ve Harvard’ın Hesaplama Laboratuvarı’nda araştırmacı olarak çalışmaya başladı. Aktif askerlikten ayrılsa da yedek subay olarak donanmayla bağını korudu. 1949’a kadar Mark II ve Mark III üzerinde çalıştı.
UNIVAC ve ilk derleyici
1949’da Philadelphia’daki Eckert-Mauchly Computer Corporation’a kıdemli matematikçi olarak katıldı ve UNIVAC I üzerinde çalıştı. Şirket daha sonra Sperry Rand bünyesine geçti ve Hopper 1971’e kadar burada kaldı.
Asıl katkısı bu yıllarda geldi. Derleyici, insanın daha kolay yazabildiği komutları bilgisayarın anlayacağı makine diline çeviren programdır. Yale ve ABD Donanması Tarih ve Miras Komutanlığı kaynaklarına göre 1952’de A-0 adlı ilk derleyiciyi geliştirdi ve derleyiciler üzerine ilk makaleyi yayımladı. Bazı kaynaklar A-0’ın ilk tanıtım tarihini 1949 olarak verir.
1956’da ekibinin geliştirdiği FLOW-MATIC, komutları İngilizce kelimelerle yazmaya izin veren ilk programlama dili olarak anılır ve UNIVAC I ile II’yi programlamak için kullanıldı.
COBOL’un doğuşu
1959’da COBOL’u ortaya çıkaran CODASYL çalışmalarında yer aldı. MIT Lemelson Programı’nın Hopper sayfasına göre FLOW-MATIC, COBOL’un temellerinden birini oluşturdu. Hopper ayrıca COBOL için standart kılavuzlar ve standart dışı sürümleri standart hâle getiren çeviri programları tasarladı.
Yale’in biyografisine göre COBOL, 1970’lere gelindiğinde en yaygın kullanılan bilgisayar dili olmuştu.
İki kez emekli edilen subay
1966’da yaş sınırı nedeniyle donanmadan komutan rütbesiyle emekli edildi. Birkaç ay sonra, 1967’de, donanmanın üst düzey programlama dillerini standartlaştırma çalışmaları için yeniden göreve çağrıldı. Bu görev 19 yıl sürdü.
1983’te komodor, 1985’te tuğamiral rütbesine yükseldi. 1986’da 79 yaşında emekli olduğunda ABD silahlı kuvvetlerindeki en yaşlı aktif subaydı.
Ödülleri ve onurlandırılması
- 1962: Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü (IEEE) üyeliği
- 1969: Veri İşleme Yönetimi Derneği’nin ilk “Yılın Bilgisayar Bilimi İnsanı” ödülü
- 1973: İngiliz Bilgisayar Topluluğu’nun Seçkin Üyesi olan ilk kadın ve ilk Amerikalı
- 1991: Ulusal Teknoloji Madalyası; bu ödülü bireysel olarak alan ilk kadın
- 2016: Ölümünden sonra Başkanlık Özgürlük Madalyası
- 40’tan fazla fahri doktora
1996’da denize indirilen ve 1997’de hizmete giren USS Hopper (DDG-70) muhribi, donanmanın onun adını taşıyan ilk gemisi oldu. Geminin sponsoru kız kardeşi Mary M. Westcote’tu.
Bilim ve teknolojide iz bırakan başka kadınlar için kadın mucitler ve icatları yazımıza ve 82 yaşında kod öğrenen Masako Wakamiya’nın hikâyesine göz atabilirsiniz.
